مسمومیت با متانول؛ علایم مسمومیت، هشدارها وتوصیه ها
به گزارش وب دا؛ سمیرا ایرانی کارشناس واحد تحقیق و توسعه معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشكی فسا گفت : در عصر حاضر یکی از مشکلات جامعه خصوصا جوانان گرایش به سمت مصرف انواع مشروبات الکلی است و متاسفانه در کشور ماهم برخی از افراد جامعه از هر قشر اجتماعی و گروه های مختلف به سمت مصرف این مواد روی آورده اند .کاهش سن مصرف الکل به زیرسن 20 سال حاکی از تهدیدی است که پیامد های خطرناک آن در حال فراگیر شدن است .
ایرانی افزود: فاکتورهای زیادی به تصمیم انسان جهت نوشیدن الکل و پیشرفت به سوی وابستگی به الکل اثر دارد به عنوان مثال بعضی از جوانان به انگیزه کاهش تنش و افسردگی، الکل مصرف می کنند. بسیاری از مردم راجع به الکل شناخت بسیار کمی دارند مثلا از اثرات الکل بر بدن یا اصلا آگاهی ندارند یا بسیار کم و ناچیز آگاهی دارند. یک سری اطلاعات غلط و غیر علمی در واقع دقیقا مخالف با دانش پزشکی در ذهن تقریبا تمام مصرف کنندگان مشروبات الکلی وجود دارد. به عنوان مثال بسیاری تصور می کنند مشروبات الکلی به ویژه آب جو برای درمان شن کلیه مفید است.
کارشناس واحد تحقیق و توسعه معاونت غذا و داروی دانشگاه اظهار داشت: مسمومیت با متانول یا الکل چوب از جمله اورژانس هایی است که تشخیص درمان و بیمار یابی به موقع نقش مهمی در کاهش مرگ و کوری و سایر ناتوانی های جسمی و ذهنی ایفا می کند . متاسفانه شایعترین علت مسمومیت با متانول در کشور به دلیل مصرف مشروبات الکلی آلوده به متانول است .خطر مسمومیت با متانول از طریق خوراکی ، استنشاقی و پوستی وجود دارد . کلیه الکل ها از جمله متانول پس از مصرف سریع از طریق دستگاه گوارش جذب می شود به طوری که متوسط نیمه عمر جذب آن 5 دقیقه بوده و در عرض 30-6 دقیقه سطح سرمی آن به حداکثر رسیده و در آب بدن به خوبی حل می شود . متانول به صورت چند مرحله ای متابولیزه می شود که قسمت اصلی آن در کبد است .
ایرانی در مورد علائم مسمومیت با متانول گفت: مسمومیت با متانول در عرض 30 دقیقه تا 4 ساعت ایجاد می شود که به صورت گیجی و خواب آلودگی – تهوع – استفراغ – درد شکمی – سر درد و تضعیف دستگاه اعصاب مرکزی است . پس از آن یک دوره نهفته وجود دارد که تقریبا 6-24 ساعت( بسته به دوز متانول بلعیده شده) به طول می انجامد و اسیدوز متابولیک ایجاد می شود که باعث اختلال بیشتر کارکرد بینایی می شود که می تواند در دامنه ای از تاری دید ، تغییرات میدان بینایی ،اشکال در تطابق نور و دو بینی تا کوری کامل متغیر باشد .یک اصل مهم در مدیریت و درمان مسمومیت با متانول تشخیص سریع و مهم است و تشخیص بالینی افتراق مسمومیت با متانول از اتانول اهمیت خاصی دارد .
وی گفت: تظاهرات بیمار در مسمومیت با متانول به شرح زیر است :علایم بیمار را می توان در چند نقطه از بدن پیگیری کرد. در دستگاه عصبی باعث بروز گیجی ، سر درد ، سرگیجه، تشنج و گاهی افت هوشیاری می شود . در چشم باعث دو بینی و ترس از نور احساس دیدن طوفانی برفی ، تاری دید ، کاهش میدان بینایی و کوری می شود . در دستگاه گوارش با تهوع و استفراغ و درد شکمی همراه است .این علایم معمولا بعد از 24 ساعت دیده می شود و وضعیت بالینی بیمار هر ساعت بدتر می شود. از آنجا که بیمار زمانی به پزشک مراجعه می کند که عملا سطح الکل در خون به میزان زیادی افت کرده و تمامی آن به متابولیسم سمی تبدیل شده باشد بررسی آزمایشگاهی نمی تواند وجود متانول را در سرم نشان دهد .
این کارشناس با اشاره به اینکه پیشگیری بهترین راه عدم ابتلا به مسمومیت با متانول است افزود :
-با توجه به توصیههای دین مبین اسلام مبنی بر حرمت استعمال الکل، از مصرف هرگونه مشروبات الکلی، بپرهیزید.
-برخی از مشروبات الکلی غیرمجاز به ظاهر اصل موجود در بازار ایران نیز تقلبی هستند و بطریهای خالی آنها توسط سوداگران با مشروبات الکلی دستساز پر و پلمپ میشود لذا مصرف این مشروبات الکلی نیز خالی از خطر نیست و ممکن است منجر به مسمومیت با متانول شود.
-از مصرف بیش از حد و طولانی مدت عرقیات گیاهی و سرکه بپرهیزید چرا که این محصولات ممکن است حاوی مقادیر کمی متانول بوده و در مصرف درازمدت منجر به مسمومیت مزمن با متانول شوند.
-در صورتی که یک شخص به هر دلیل اقدام به مصرف مشروبات الکلی یا الکل صنعتی نماید و علایم شرب خمر (مستی) در وی ظاهر نگردد، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند، در این صورت امکان نجات و زنده ماندن وی و جلوگیری از بروز عوارض وجود خواهد داشت. در صورت مراجعه تأخیری به مرکز درمانی، مسمومیت با متانول ممکن است منجر به عوارضی همچون کوری، نارسایی کلیوی، نارسایی کبد، اسیدوز متابولیک و مرگ شود.
-یکی از راههای خارج نمودن متانول از بدن انجام همودیالیز است.
- مسمومیت با متانول یکی از اورژانسهای رشته تخصصی مسمومیت است که در اسرع وقت باید تشخیص و درمان شود.
