ضربه خفیف به سر در تمام سنین شايع است و قاعدتا آسیب همیشگی در پی ندارد. سالانه صدها هزار نفر در کشور دچار ضربه مغزی می‌شوند که 80% آن‌ها خفیف‌اند. بيشترین دلیل ضربه‌ها به سر، سقوط از بلندی، درگیری‌ها و تصادفات است. کودکان بیشتر دچار اين گونه ضربات می‌شوند، چرا که فعالیت بیشتری دارند و زیاد هم احساس خطر نمی‌کنند.

علائم

آسيب خفیف به سر اغلب موجب برآمدگی و کبودی می‌شود. اگر شخص از هوش نرفته و بريدگی هم ايجاد نشده باشد، جای نگرانی زيادی نیست. علائم دیگر ضربه خفیف به سر عبارتند از:

·         سردرد خفیف

·         تهوع (دل به هم خوردگی)

·         سرگیجه خفیف

·         تاری ديد مختصر

اگر کودک‌تان پس از وارد آمدن ضربه‌ای به سرش دچار اين علائم به اضافه تورم یا کبودی در نقطه‌ای از سر شد، معمولا نياز به درمان خاصی نیست. تنها کاری که بايد انجام دهيد اين است که به مدت 24 ساعت پس از آن وی را زير نظر داشته باشيد. در نظر داشته باشید که کودک دچار ضربه خفیف به سر ممکن است گريه و ابراز ناراحتی کند. این کاملا طبیعی است و بیشتر کودکان با توجه و ابراز محبت آرام می‌شوند. اما اگر همچنان به ابراز ناراحتی ادامه داد، بهتر است برای رسیدگی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.

علائم ضربه شدید به سر

اگر به دنبال ضربه سر متوجه علائم زير شديد، نشانه آسیب شديد به سر و نیازمند بررسی بیشتر است.

·         بیهوشی مختصر یا طولانی

·         مشکل بیدار ماندن که چندین ساعت پس از حادثه همچنان باقی می‌ماند

·         خارج شدن مایع روشنی از بینی یا گوش‌ها (ممکن است مایع مغزی نخاعی باشد)

·         خونریزی از یک یا هر دو گوش

·         کبودی پشت یک یا هر دو گوش

·         هر علامتی از آسیب یا شکستگی جمجه

·         مشکل حرف زدن مانند لکنت زبان

·         مشکل درک سخنان دیگران

·         مشکل حفظ تعادل یا راه رفتن

·         از بین رفتن حس یا احساس ضعف در بخشی از بدن

·         ضعف عمومی

·         مشکل دید مانند تاری یا دوتایی ديدن

·         تشنج (حرکات ناگهانی و غیرقابل کنترل بدن)

·         فراموشی مثلا به خاطر نیاوردن قبل و بعد از حادثه

·         تحریک‌پذیری و رفتار غیرعادی

در صورت وجود هر يک از این علائم به ویژه بیهوشی (حتی به مدت کوتاه) لازم است بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. در اين موارد نیز مراجعه به پزشک ضروری است، اگر:

·         آسیب به خاطر ضربه شدید ناشی از سرعت است (مثل مواقعی که اتومبیل به فرد برخورد کرده و او را یک متر یا بیتشر پرت کرده)

·         شخص پیش از این تحت عمل جراحی مغز قرار گرفته است

·         شخص پیش از این دچار خونریزی شدید و مشکلات انعقادی بوده و یا دارویی با این عوارض (مانند وارفارین) مصرف می‌کند

·         فرد تحت تاثیر مواد مخدر یا الکل است

·         احتمالا آسیب ناشی از تصادف نیست، مثل مواردی که شخص عمدا به خود آسیب زده و یا توسط دیگران آسیب دیده است.

 

درمان

تا آن جا که صدمه به سر جزئی و خفیف است، احتمالا لازم نیست مراجعه‌ای به پزشک یا بیمارستان صورت گیرد.

 

توصیه‌ها برای بزرگسالان

اگر دچار ضربه خفیف به سر شديد:

·         از کسی بخواهيد که لااقل 48 ساعت کنار شما بماند و یا دسترسی به او یا کمک‌های پزشکی با يک تلفن میسر باشد

·         استراحت کامل و طولانی کرده و از موقعیت‌ها استرس‌زا بپرهیزید

·         الکل یا مواد مخدر مصرف نکنید

·         قرص‌های خواب و آرام‌بخش مصرف نکنید (مگر به تجویز پزشک)

·         استامینوفن برای سردرد کافی است و از سایر مسکن‌ها استفاده نکنید (مگر به تجویز پزشک)

·         تا بهبودی کامل سر کار، دانشگاه یا مدرسه نروید

·         تا بهبودی کامل رانندگی، موتورسواری یا دوچرخه‌سواری و یا با ماشین‌آلات کار نکنید

 

توصیه‌ها برای کودکان

اگر کودک‌تان دچار ضربه خفیف به سر شد:

·         برای سردرد خفیف استامینوفن بدهید، اما مسکن‌هایی چون ایبوپروفن و آسپیرین مجاز نیستند (هرگز به کودک زیر 16 سال آسپیرین ندهید)

·         زیاد هیجان‌زده‌شان نکنید

·         زیاد ملاقات کننده بالای سرشان نیاورید

·         لااقل سه هفته اجازه بازی‌هایی را که احتمال برخورد در آن‌ها زیاد است (مانند فوتبال) ندهید

 

پیشگیری

بسیاری از ضربات به سر حاصل تصادفات هستند که پیش‌بینی و پیشگیری از آن‌ها دشوار است. با این حال، راه‌هایی برای کاستن از خطر وجود دارند.

 

کلاه ایمنی

موتورسوارها و دوچرخه‌سوارها می‌توانند با گذاشتن کلاه ایمنی بر سر، از خود محافظت کنند. علاوه بر اين،

·         پوشیدن لباس‌ها با رنگ‌های شب‌نما

·         آگاهی از خطراتی که در خیابان‌ها به کمین نشسته‌اند و راه‌های ایمن ماندن از آن‌ها

·         توجه به وضعیت و سلامت موتور و دوچرخه

بسیار کمک کننده هستند.

 

ايمنی در منزل

رعایت این دستورات ساده، به ایمنی شما و کودکان‌تان در منزل کمک می‌کند:

·         همیشه پله‌ها را تمیز کنید، تا احتمال سر خوردن از آن‌ها به حداقل برسد

·         در هر کاری که می‌خواهید خودتان برای خانه انجام دهید تا بابت آن هزینه‌ای پرداخت کنيد، نهايت احتیاط را به عمل آورید

·         برای تعویص لامپ از صندلی نامطمئن استفاده نکنید؛ نردبان تاشو بهتر است.

·         آشغال‌ها را از وسط راهرو و آشپزخانه جمع کنید، تا کسی پایش روی آن‌ها نرفته و سر نخورد.

 

منزل خود را مناسب ایمنی کودک‌تان بسازید

ایمن ساختن همه اطراف و جوانب خانه به طور کامل البته ممکن نیست، ولی می‌توان کارهایی انجام داد که منزل برای کودکانی که تازه پا گرفته‌اند ایمن‌تر شود، مثلا با:

·         بستن کامل پنجره‌ها، طوری کودکان نتوانند به آسانی آن‌ها را باز کنند

·         دور کردن مبل‌ها و تخت‌ها از پنجره‌ها تا کودک دسترسی به آن‌ها نداشته باشد

·         قرار دادن موانعی برای جلوگیری از سر کردن به پايين از لبه پله‌ها

 

ايمنی در کار

برای کاستن از خطر ضربه به سر هنگام کار، همواره بايد دستورات بهداشتی و ايمنی لازم (مانند استفاده از کلاه ايمنی هنگام کار در مکان‌های خطرناک) را جدی بگيريد؛. برای انجام کارهای سبک و به مدت کوتاه تنها از نردبان استفاده کنيد. هر کاری که مدتی نسبتا طولانی در ارتفاع صورت می‌گيرد يا با جا به جا کردن اجسام سنگين همراه است، بايد روی داربست یا هر وسيله مشابه و ايمن ديگری انجام شود.

هر کاری که لازمه‌اش رفتن روی پشت بام است، بايد خطرناک تلقی شده و رعايت حداکثر معيارهای ايمنی ضروری است.

 

ايمنی در ورزش

هنگام ورزش به ويژه بازی‌هاِیی که با برخورد همراه‌اند، بايد تمام تجهيزات ايمنی لازم موجود باشند. لااقل سه هفته پس از ضربه خفيف به سر، از انجام ورزش‌هایی که با برخورد همراه‌اند خودداری کنيد.