به گزارش وبدا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، دکتر مرضیه وحید دستجردی در نشست با دبیران ستادهای جوانی جمعیت، مسئولان روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی و دبیران ستادهای جوانی جمعیت استان‌ها، با تأکید بر ضرورت تبدیل مساله جمعیت به یک گفتمان کشوری اظهار کرد: وضعیت ما بسیار بحرانی است؛ با سرعت تند به سمت کاهش جمعیت و کاهش فرزندآوری پیش می‌رویم و ازدواج‌ها نیز به‌شدت کاهش پیدا کرده‌اند.

وی افزود: در سال ۱۳۸۹ نزدیک به ۹۰۰ هزار ازدواج ثبت شده بود، اما این تعداد در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۱ هزار مورد رسیده است؛ یعنی تعداد ازدواج‌ها تقریباً نصف شده و فرزندآوری نیز هر سال یک‌دهم درصد کاهش پیدا کرده است.

نرخ باروری از ۶.۷ در دهه ۶۰ به ۱.۳۴ رسیده است

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به روند نزولی شاخص‌های جمعیتی گفت: نرخ باروری کل در سال ۱۴۰۴ به ۱.۳۴ رسیده است؛ یعنی به‌طور متوسط به ازای هر زن در سن باروری، ۱.۳۴ فرزند متولد می‌شود. این در حالی است که در دهه ۶۰ نرخ باروری ۶.۷ فرزند بوده است؛ یعنی هر زن به‌طور متوسط ۶.۷ فرزند به دنیا می‌آورده است.

دستجردی ادامه داد: اگر با این وضعیت پیش برویم، در سال ۱۴۸۰، یعنی ۷۵ سال آینده، حدود ۳۰ میلیون نفر جمعیت خواهیم داشت.

وی با اشاره به روند کاهش جمعیت در استان‌های کشور اظهار کرد: امروز در گیلان رشد جمعیت منفی داریم، در سال ۱۴۰۵ احتمالاً در مازندران و سال بعد از آن در استان البرز رشد منفی خواهیم داشت و پس از آن تهران نیز وارد این وضعیت خواهد شد. به همین ترتیب، در استان‌ها یکی پس از دیگری تعداد مرگ‌ها از تعداد ولادت‌ها پیشی خواهد گرفت.

بحران جمعیت نیازمند اهتمام جدی همه دستگاه‌هاست

دبیر ستاد ملی جمعیت تصریح کرد: وضعیت ما بسیار نابسامان است و تلاش و کوشش همگانی و اهتمام جدی همه دستگاه‌ها را می‌طلبد. امروز بحران اساسی و بزرگ ما که دیگر قابل اصلاح نیست و در آینده حتی نزدیک نیز نمی‌توانیم کاری برای آن انجام دهیم، بحران جمعیت است.

دستجردی افزود: از همه دستگاه‌ها می‌خواهم در این زمینه اهتمام جدی داشته باشند؛ زیرا اگر امروز به این مساله نپردازیم، فردا به‌دلیل تبعاتی که در این زمینه وجود دارد، خودمان را ملامت خواهیم کرد. ما امروز دستگاه‌های اجرایی کشور را در اختیار داریم و برداشته شدن موانع نیز بر عهده همین دستگاه‌هاست.

حل بحران جمعیت از مسیر ازدواج می‌گذرد

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده در دبیرخانه ستاد ملی جمعیت گفت: در شورای اندیشه‌ورزی و شورای سیاست‌گذاری به این نتیجه رسیدیم که همه مسائل ما در ارتباط با جمعیت به مساله ازدواج گره می‌خورد.

وی افزود: اگر بخواهیم مساله و بحران جمعیت حل شود، باید ازدواج صورت بگیرد و ازدواج تشویق شود. البته موانعی بر سر راه ازدواج در خانواده‌های ایرانی وجود دارد. ایرانی‌ها به‌طور ایده‌آل ۲.۵ فرزند می‌خواهند و خانواده‌ها فرزند می‌خواهند، اما چرا نمی‌توانند؟ به‌دلیل وجود موانع. این موانع باید از پیش پای آنها برداشته شود.

دستجردی خطاب به مسئولان حاضر در نشست گفت: برداشته شدن این موانع به دست شماست. امروز دستگاه‌های اجرایی کشور در اینجا حضور دارند و همه بخش‌های کشور در این مساله نقش دارند.

اقتصاد، مسکن و وام؛ سه مانع مهم پیش روی ازدواج و فرزندآوری

وی با اشاره به وظایف دستگاه‌های مختلف اظهار کرد: شما باید مشکل اقتصاد را حل کنید؛ مسئولانی که از حوزه اقتصاد، بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارتخانه‌های مرتبط با کارآفرینی در اینجا حضور دارند، باید در این زمینه اقدام کنند.

دبیر ستاد ملی جمعیت ادامه داد: شما هستید که باید مشکل مسکن جوانان و افرادی را که در سنین باروری قرار دارند و می‌خواهند ازدواج کنند اما نمی‌توانند، حل کنید؛ مسئولان وزارت راه و شهرسازی در این زمینه مسئولیت دارند.

وی گفت: همچنین باید مشکل وام‌هایی را که افراد برای ازدواج و فرزندآوری نیاز دارند، حل کنید. افرادی که برای دریافت وام ازدواج و فرزندآوری مراجعه می‌کنند، در مواردی با مشکلات جدی مواجه می‌شوند و ۵۰ درصد آنها ناامید از دریافت این وام‌ها بازمی‌گردند. دستگاه‌های مسئول باید مشکلات مربوط به نیازهای مردم را برطرف کنند.

مشکلات سلامت و هزینه‌های مراقبت از مادر و نوزاد

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به حوزه سلامت اظهار کرد: ما مساله سلامت را نیز داریم. فردی که می‌خواهد زایمان کند، از همان ابتدا و از دوره مراقبت‌ها با مشکلاتی مواجه است. هزینه‌هایی که برای مراقبت‌های دوران بارداری و نوزاد وجود دارد، از جمله مسائلی است که برای خانواده‌ها مشکل‌ساز شده است.

مساله جمعیت باید به گفتمان کشوری تبدیل شود

دستجردی با تأکید بر ضرورت تبدیل مساله جمعیت به یک گفتمان کشوری گفت: باید با تقویت حضور مردم و خانواده‌ها و الگوسازی از فعالان این حوزه، گفتمان جمعیت، ازدواج و فرزندآوری را در کشور گسترش دهیم.

وی افزود: ما می‌خواهیم مساله جمعیت به گفتمان کشوری تبدیل شود و از بزرگان و افرادی که به‌صورت شبانه‌روزی برای جمعیت تلاش می‌کنند و اقدامات تأثیرگذاری دارند، الگوسازی کنیم.

کمیت و کیفیت فرزندآوری باید همزمان مورد توجه باشد

دبیر ستاد ملی جمعیت با تأکید بر اهمیت فرزندآوری اظهار کرد: همان‌طور که قبلاً نیز گفته‌ام، مساله ما فرزندآوری کمی و کیفی است؛ یعنی هم تعداد فرزندان برای ما بسیار مهم است و هم کیفیت آنها. کیفیت و کمیت باید در کنار یکدیگر قرار داشته باشد تا کشور ما ارتقا پیدا کند.

وی افزود: انسان‌های شایسته‌ای که توسط پدران و مادران تربیت می‌شوند و شایستگانی هستند که افراد از خود باقی می‌گذارند، موجب تحکیم و توسعه خانواده‌ها و همچنین پیشرفت و شکوفایی کشور می‌شوند. ما فرزندآوری کمی و کیفی را در کنار هم می‌دانیم.

جایزه ملی جمعیت؛ مشوقی برای گفتمان ازدواج و فرزندآوری

دستجردی با اشاره به جایزه ملی جمعیت گفت: جایزه ملی جمعیت باید برای رونق مساله ازدواج و فرزندآوری باشد و به نمادی برای مشارکت همگانی، به‌ویژه مشارکت مردم و دستگاه‌ها، تبدیل شود.

وی افزود: همه دستگاه‌ها باید در تشویق، توسعه و نشر این موضوع، چه در زیرمجموعه‌های خود و چه در عرصه‌هایی که دیده و شنیده می‌شوند، درباره جایزه ملی جمعیت و چهارمین دوره آن سرمایه‌گذاری کنند.

دبیر ستاد ملی جمعیت خاطرنشان کرد: جایزه و اقداماتی از این دست مشکلات اساسی ما را برطرف نمی‌کند، اما به‌صورت نمادین می‌تواند مشوق‌هایی در حوزه‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی ایجاد کند و رقابت‌ها و کارزارهایی را شکل دهد که به مساله ازدواج و فرزندآوری دامن بزند.

تلاش برای مشارکت دستگاه‌ها و مردم در سیاست‌های جمعیتی

دستجردی با اشاره به سیاست‌های کلی جمعیت گفت: سیاست‌های کلی جمعیت در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ ابلاغ شد. زمانی که در مرداد سال ۱۳۸۸ مسئولیت وزارت بهداشت را بر عهده گرفتم، در نخستین جلساتی که خدمت رهبر شهید بودیم، ایشان درباره مساله جمعیت صحبت و بر ضرورت اصلاح مسیر موجود تأکید کردند.

وی افزود: پس از ابلاغ سیاست‌های کلی جمعیت، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز در ۲۴ آبان ۱۴۰۰ ابلاغ شد.

دستجردی ادامه داد: ما در سال گذشته دو رویداد برای این موضوع داشتیم؛ یکی روز ملی جمعیت در اردیبهشت و دیگری ۲۴ آبان، روز جایزه ملی جمعیت که همزمان با روز ابلاغ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است. هدف این است که هرچه در رویدادهای بیشتری صدای ازدواج، فرزندآوری و جمعیت را در کشور بلند کنیم، بتوانیم به تبدیل گفتمان جمعیت و گفتمان ازدواج و فرزندآوری به گفتمانی مردمی و خانوادگی کمک کنیم.

وی گفت: امسال نیز این افتخار را داریم که چهارمین جایزه ملی جوانی جمعیت را در ۲۴ آبان برگزار کنیم.

تأکید بر اجرای تکالیف قانونی دستگاه‌ها

دبیر ستاد ملی جمعیت خطاب به دبیران ستادهای جوانی جمعیت و مسئولان روابط عمومی دستگاه‌ها اظهار کرد: شاید در زمینه سنجش‌ها و شاخص‌هایی که اعلام شده، برخی کاستی‌ها وجود داشته باشد، اما در نیت و تلاش شما برای مساله جمعیت، فرزندآوری و ازدواج هیچ شکی ندارم.

وی افزود: شما در دستگاه‌های خود واقعاً در این زمینه تلاش می‌کنید و هرچه می‌گذرد، سرعت این تلاش بیشتر می‌شود و این موضوع را به‌صورت عینی مشاهده می‌کنیم.

دستجردی از مسئولان خواست در سامانه ستاد جمعیت ثبت‌نام کنند و گفت: سامانه نخست به‌دلیل ترافیک سنگین با مشکلاتی در ثبت‌نام مواجه است، اما سامانه دوم که با عنوان سامانه ستاد جمعیت راه‌اندازی شده است، امکان ثبت‌نام را فراهم کرده است. از مدیران می‌خواهم اگر تاکنون ثبت‌نام نکرده‌اند، شخصاً و رأساً نسبت به ثبت‌نام اقدام کنند.

رصد عملکرد دستگاه‌ها در اجرای قانون جوانی جمعیت

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به ضرورت نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها گفت: بخشی از مساله این است که برخی افراد و دستگاه‌ها به وظایف خود عمل نمی‌کنند، گزارش نمی‌دهند و وظایفشان را به‌خوبی اجرا نمی‌کنند.

وی در ادامه از سازمان بازرسی کل کشور تشکر کرد و گفت: سازمان بازرسی کل کشور از ابتدای حضور من تاکنون همواره در کنار ستاد ملی جمعیت بوده است. دوستان در سازمان بازرسی اعلام کرده‌اند که ۳۰ درصد، یعنی یک‌سوم فعالیت‌های خود را به رصد مسائل مربوط به جمعیت در وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها اختصاص داده‌اند تا بررسی کنند آیا دستگاه‌ها به تکالیف خود در قبال قانون اهمیت می‌دهند، به آن عمل می‌کنند و تا چه میزان در این زمینه موفق بوده‌اند.

برگزاری چهارمین جایزه ملی جمعیت

دستجردی با اشاره به شرایط برگزاری برنامه‌های مرتبط با جمعیت در سال جاری گفت: امسال موفق نشدیم جلسه مستقیمی با حاضران داشته باشیم؛ به‌دلیل مسائل مربوط به جنگ سوم و خسارات بزرگی که در این جنگ به کشور وارد شد.

وی افزود: امسال سعادت برگزاری مراسم روز ملی جمعیت در ۳۰ اردیبهشت را نیز نداشتیم و به‌دلیل مسائل سلامت و امنیت، این برنامه به‌صورت مجازی و با حضور گروهی از خبرنگاران برگزار شد.

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به خسارات انسانی جنگ اظهار کرد: در این جنگ خسارات فراوانی دیدیم و خسارات نیروی انسانی ما بیش از خسارات زیرساختی بود. فرماندهان بزرگ و افرادی که در صحنه مجاهدت، صحنه نظامی، حمایت از مردم و حفاظت از ملت تلاش کردند، در نهایت جان خود را تقدیم کردند.

وی ادامه داد: کودکان شهید و مظلوم، بسیاری از خانواده‌هایی که اعضای آنها به شهادت رسیدند و انسان‌های بزرگی که در این جنگ تحمیلی سوم از دست دادیم، الگو و نمونه‌ای نه‌تنها برای ما، بلکه برای همه عالم هستند و امروز در چهره‌ای بزرگ‌تر و نمادی روشن‌تر نورافشانی می‌کنند. در حقیقت از دست نرفته‌اند، بلکه زنده‌اند و برای همه ما الگو و نمونه هستند.

دستجردی در پایان تأکید کرد: باید با اهتمام جدی دستگاهی و مشارکت مردم، مسیر جمعیتی کشور را اصلاح کرد و موانع ازدواج و فرزندآوری را از پیش پای خانواده‌ها برداشت.