معاون درمان وزارت بهداشت:
آموزش مدیریت باید پیش از واگذاری مسئولیت به مدیران نظام سلامت ارائه شود
معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به خلأ آموزش مدیریت در حوزه سلامت گفت: مدیران بیمارستانها باید پیش از پذیرش مسئولیت، آموزشهای نظری و عملی لازم را ببینند و با قوانین، مقررات و فرایندهای اجرایی آشنا شوند. او همچنین بر بازنگری در شرط پزشکبودن مدیران، پیوند عملکرد با نظام پرداخت و تفکیک مدیریت اجرایی از تصمیمگیریهای تخصصی پزشکی تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار وبدا، دکتر سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در برنامه تربیت مدیران آینده نظام سلامت با اشاره به ضرورت برگزاری دورههای تربیت مدیران نظام سلامت گفت: در حوزه سلامت با یک خلأ جدی در زمینه آموزش مدیریت روبهرو هستیم. بسیاری از افرادی که مسئولیت مدیریت بیمارستانها را بر عهده میگیرند، با وجود برخورداری از انگیزه و تخصص حرفهای، دانش کافی درباره مدیریت، قوانین و مقررات ندارند.
وی با اشاره به تجربه شخصی خود در آغاز فعالیت مدیریتی افزود: زمانی که در سال ۱۳۷۴ به بیمارستان مفید دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی رفتم و مسئولیت ریاست بیمارستان را بر عهده گرفتم، دورهای در زمینه مدیریت نگذرانده بودم. انگیزه خدمت داشتم و میخواستم برای مردم و کشور کار کنم، اما امروز که به آن دوره نگاه میکنم، معتقدم اگر آموزشهای مدیریتی لازم را دیده بودم، میتوانستم با راندمان بالاتر و اثربخشی بیشتری به اهدافم برسم.
معاون درمان وزارت بهداشت ادامه داد: مدتی پیش در نامهای به وزیر بهداشت نیز به این مسئله اشاره کردم که یکی از مشکلات مدیریت بیمارستانها، ناآشنایی برخی مدیران با دانش مدیریت و قوانین و مقررات است. این افراد پس از پذیرش مسئولیت، در جریان فعالیت با مشکلات مختلفی مواجه میشوند و برای حل آنها به واحدهای حقوقی و سایر بخشها مراجعه میکنند. گاهی پنج تا ۱۰ سال طول میکشد تا فرد در جریان تجربه کاری، با ابعاد مختلف مسئولیت خود آشنا شود؛ در حالی که ممکن است در همین زمان به پایان دوره خدمت خود نزدیک شود.
دکتر رضوی با تأکید بر ضرورت طراحی دورههای آموزشی علمی و عملی گفت: باید دورههایی برگزار شود که آموزش نظری، کارورزی و ارزیابی را در کنار یکدیگر داشته باشد. حتی لازم است افرادی که در حال حاضر مسئولیت مدیریتی ندارند، بتوانند بهصورت داوطلبانه این دورهها را بگذرانند تا در زمان نیاز به انتخاب مدیر، افراد واجد شرایط و آموزشدیده در دسترس باشند.
وی افزود: بهتر است افراد پیش از پذیرش مسئولیت، مدتی در کنار مدیران باتجربه فعالیت کنند و با فرایندهای اجرایی آشنا شوند. البته مدیریت یک بیمارستان ۳۲ تختخوابی با مدیریت یک بیمارستان هزار تختخوابی تفاوت دارد و آموزشها نیز باید متناسب با ابعاد و پیچیدگی مسئولیتها طراحی شود.
ضرورت بازنگری در شرط پزشکبودن مدیران
معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به لزوم توجه به دانش مدیریت بهجای تمرکز صرف بر رشته تحصیلی افراد اظهار کرد: یکی از آسیبهای حوزه مدیریت سلامت این است که گاهی تصور میشود مدیر یک مجموعه درمانی یا آموزشی حتماً باید پزشک باشد. در حالی که اگر فردی از دانش مدیریت، انگیزه و علاقه لازم برخوردار باشد و دورههای تخصصی این حوزه را گذرانده باشد، میتواند گزینه مناسبی برای مدیریت باشد.
وی ادامه داد: در برخی دانشکدهها و مجموعههای کوچک، تعداد محدودی پزشک حضور دارند و همین افراد به مسئولیتهای مدیریتی نیز منصوب میشوند. در چنین شرایطی باید بررسی شود که آیا فرد موردنظر واقعاً برای مدیریت آموزش دیده و آمادگی لازم را دارد یا خیر. ممکن است فردی پزشک نباشد، اما با گذراندن دورههای مدیریتی و برخورداری از انگیزه و توانایی، عملکرد مناسبی در اداره مجموعه داشته باشد.
دکتر رضوی با تأکید بر اینکه پزشکبودن نباید تنها شرط احراز مسئولیتهای مدیریتی باشد، گفت: باید مجموعهای از شرایط تخصصی و مدیریتی برای انتخاب مدیران در نظر گرفته شود. در برخی موارد نیز استفاده از مدیران آموزشدیده و متخصص مدیریت میتواند از نظر اقتصادی بهصرفهتر باشد؛ چراکه لزوماً نیازی نیست برای اداره یک بیمارستان از پزشک متخصص یا فوقتخصصی استفاده شود که هزینه بیشتری دارد، در حالی که فرد دیگری با آموزش مدیریتی مناسب میتواند همان مسئولیت را بر عهده بگیرد.
پیوند عملکرد مدیران با نظام پرداخت و انگیزههای شغلی
دکتر رضوی یکی دیگر از مشکلات مدیریت در کشور را نبود ارتباط کافی میان عملکرد مدیران و دریافتی آنها دانست و افزود: در بسیاری از موارد، درآمد مدیر با کیفیت عملکرد، راندمان و میزان پیشرفت مجموعه ارتباط مشخصی ندارد. مدیری که تلاش بیشتری میکند و عملکرد بهتری دارد، باید در نظام پرداخت نیز متناسب با نتیجه کار خود مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه برخی بیمارستانها در استفاده از سازوکارهای انگیزشی گفت: در بعضی قراردادها، بخشی از سود بیمارستان به مدیر اختصاص داده میشود و این موضوع میتواند انگیزه او را برای افزایش بهرهوری، ارتقای رضایت کارکنان و بهبود خدمات بیشتر کند. مدیری که مسئولیت اداره مجموعهای با سرمایه انسانی و مالی گسترده را بر عهده دارد، باید از جایگاه و انگیزه متناسب با این مسئولیت برخوردار باشد.
معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به تجربه یکی از پزشکان ایرانی شاغل در خارج از کشور بیان کرد: یکی از دوستانم که متخصص ارتوپدی است، در حال گذراندن یک دوره دوساله مدیریتی در دانشگاه آکسفورد است تا پس از آن برای ریاست دانشکده اقدام کند. او گفته بود با پذیرش این مسئولیت، درآمدش ۳۰ درصد افزایش پیدا میکند. این نمونه نشان میدهد که ایجاد انگیزههای حرفهای و مالی میتواند افراد توانمند را به سمت پذیرش مسئولیتهای مدیریتی و ارتقای دانش خود سوق دهد.
دکتر رضوی افزود: نباید این تصور وجود داشته باشد که مدیر یک بیمارستان، صرفاً به دلیل پذیرش مسئولیت مدیریتی، باید دریافتی کمتری از پزشکان یا سایر کارکنان داشته باشد. مدیری که با عملکرد خود موجب افزایش بهرهوری و بهبود خدمات میشود، باید از حمایت و مشوقهای متناسب برخوردار باشد.
وی با اشاره به نمونهای از راهاندازی تجهیزات در یکی از بیمارستانهای دولتی گفت: مدیری را میشناسم که پس از پذیرش مسئولیت، با پیگیری و تلاش توانست دستگاه سیتیاسکن را در مدت دو هفته وارد بیمارستان و راهاندازی کند؛ در حالی که در برخی بیمارستانها راهاندازی تجهیزات مشابه ماهها به طول میانجامد. چنین مدیری که در شرایط دشوار و بحران نیز برای حل مسائل مجموعه تلاش میکند، باید مورد حمایت قرار گیرد و انگیزه ادامه فعالیت داشته باشد.
تفکیک مدیریت اجرایی از تصمیمگیریهای تخصصی پزشکی
دکتر رضوی با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه مدیران علمی و آموزشدیده در بیمارستانها گفت: مدیران باید از دانش، انگیزه و تجربه کافی برخوردار باشند و بیمارستان را فرصتی برای پیشرفت حرفهای خود بدانند. اگر مدیری توانایی و دانش لازم را داشته باشد، اما از حمایت کافی برخوردار نشود یا بهطور مستمر مانع فعالیت او شوند، انگیزه خود را از دست میدهد و ممکن است مجموعه نیز از ظرفیتهای او بهرهمند نشود.
وی با اشاره به ضرورت تعیین مرز مسئولیتها در مراکز درمانی افزود: مدیریت اجرایی بیمارستان و تصمیمگیریهای تخصصی پزشکی باید از یکدیگر تفکیک شوند. مدیر باید در حوزه مدیریتی خود بر اساس اصول علمی و ضوابط عمل کند و در مقابل، در امور تخصصی پزشکی نیز نباید مداخله غیرتخصصی صورت گیرد. پزشک باید مسئولیت حرفهای و تخصصی خود را انجام دهد و مدیر نیز امور مدیریتی و اجرایی مجموعه را بر عهده داشته باشد.
معاون درمان وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر ضرورت تداوم دورههای تربیت مدیران آینده نظام سلامت گفت: این دورهها برای نظام سلامت بسیار ضروری است و باید استمرار داشته باشد. همچنین لازم است مدیران برتر سالانه شناسایی و معرفی شوند، از عملکرد آنها قدردانی شود و تجربههای موفقشان در اختیار سایر مدیران قرار گیرد. چنین اقداماتی میتواند در بهبود مدیریت بیمارستانها و ارتقای عملکرد نظام سلامت مؤثر باشد.
لازم به ذکر است، برنامه تربیت مدیران آینده نظام سلامت صبح امروز (دوشنبه) ۲۵ آبان در ستاد وزارت بهداشت برگزار شد. این برنامه با حضور دکتر محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دکتر سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت و دکتر طاهر موهبتی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت، افتتاح شد.

نظر دهید