دکتر علی مطلق در گفتگو با خبرنگار وبدا با اعلام این خبر اظهار داشت: هدف این برنامه آن است که مراقبت سرطان از مجموعه‌ای از خدمات پراکنده به یک مسیر منسجم، تیم‌محور و قابل رهگیری تبدیل شود؛ به‌گونه‌ای که بیمار از زمان ورود به شبکه، در مراحل تشخیص، درمان و پیگیری، مسیر مشخصی داشته باشد و در میان مراکز و ارائه‌دهندگان مختلف رها نشود.

وی تصریح کرد: در این مدل قرار نیست مرکز درمانی جدیدی ایجاد شود؛ بلکه ظرفیت‌های موجود کشور در قالب یک شبکه به یکدیگر متصل می‌شوند. مراکز و پزشکان واجد شرایط به شبکه می‌پیوندند و بر اساس نوع سرطان، تخصص و تجربه ارائه‌دهنده، ظرفیت واقعی مرکز، محل زندگی بیمار و سایر معیارهای تعریف‌شده، بیمار به تیم و مرکز متناسب هدایت می‌شود.

دکتر مطلق ادامه داد: ثبت اطلاعات و ارجاع و پیگیری بیمار تا دریافت خدمت نیز کمک می‌کند مشخص باشد بیمار در چه مرحله‌ای قرار دارد، خدمت مورد نیاز را دریافت کرده است یا خیر و مسئول ادامه مسیر او چه فرد یا مرکزی است.

وی با بیان اینکه شبکه بر سه محور اصلی یعنی ارتقای کیفیت مراقبت، بهبود دسترسی و کاهش فشار مالی بر بیمار، متمرکز است، افزود: موضوع فقط پوشش هزینه نیست؛ استانداردسازی مسیرهای بالینی، ارجاع نظام‌مند، کار تیمی و تصمیم‌گیری چندتخصصی، مدیریت ظرفیت مراکز، تشخیص زودهنگام، راهبری بیمار و ثبت و پایش الکترونیک مسیر مراقبت نیز از اجزای اصلی این برنامه خواهند بود.

آغاز مرحله نخست از مهرماه با تمرکز بر سرطان پستان

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان با اشاره به اجرای مرحله‌ای شبکه اظهار کرد: اجرای شبکه به‌صورت مرحله‌ای انجام می‌شود و فاز نخست از مهرماه با تمرکز بر سرطان پستان آغاز خواهد شد. در این مرحله مراکز و ارائه‌دهندگان آماده شناسایی می‌شوند، ظرفیت واقعی خدمات مشخص می‌شود و مسیر ارجاع از تشخیص زودهنگام و ارزیابی اولیه تا تصویربرداری، نمونه‌برداری، پاتولوژی و در صورت اثبات سرطان، ورود به درمان، به‌صورت عملی مورد آزمون قرار می‌گیرد.

به گفته دکتر مطلق، پس از ارزیابی و تکمیل این مرحله، برنامه این است که تا پایان سال دامنه شبکه به سایر سرطان‌های اولویت‌دار نیز گسترش یابد.

«رایگان شدن درمان سرطان» به چه معناست؟

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان در خصوص موضوع «رایگان شدن درمان سرطان» نیز تأکید کرد: جهت‌گیری برنامه این است که بیمارانی که در چارچوب شبکه و از مسیر تعریف‌شده خدمات دریافت می‌کنند، برای خدمات تحت پوشش در بخش دولتی با حداقل پرداخت از جیب و در موارد تعریف‌شده بدون پرداخت مستقیم بیمار خدمت دریافت کنند.

دکتر مطلق افزود: در مورد داروها و سایر خدمات پرهزینه نیز هدف این است که در قالب شبکه و با استفاده هماهنگ از ظرفیت بیمه‌های پایه و تکمیلی، صندوق حمایت از بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج، منابع دولتی و سایر ظرفیت‌های حمایتی، حداکثر پوشش مالی ممکن برای درمان‌های مورد تأیید فراهم شود؛ به‌گونه‌ای که مسائل مالی تا حد امکان مانع دریافت درمان استاندارد نشود.

پزشکان و تیم‌های درمانی؛ محور اصلی شبکه

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان گفت: یکی از ارکان اصلی شبکه ملی مراقبت سرطان، پزشکان و تیم‌های تخصصی هستند که سال‌ها بار اصلی مراقبت از بیماران مبتلا به سرطان را بر دوش داشته‌اند.

وی افزود: درمان سرطان صرفاً تجویز یک دارو یا انجام یک اقدام درمانی نیست؛ متخصصان این حوزه هر روز با بیماری‌های پیچیده، تصمیم‌های دشوار، درمان‌های طولانی‌مدت، نگرانی خانواده‌ها و رنج بیماران مواجه‌اند. در کنار این مسئولیت سنگین بالینی، بخشی از وقت و انرژی پزشکان نیز ناگزیر صرف فرایندهای اداری، اخذ تأییدیه‌ها و پاسخ به الزامات متعدد بیمه‌ای می‌شود.

دکتر مطلق تصریح کرد: قرار نیست عضویت در شبکه کار جدید و وقت‌گیری به پزشک تحمیل کند یا لایه دیگری از بوروکراسی ایجاد کند. برعکس، یکی از اهداف طراحی شبکه این است که فرایندهای غیرضروری و تکراری تا حد امکان از دوش پزشک و تیم درمان برداشته شود و پزشک بتواند زمان و تمرکز بیشتری را صرف تصمیم‌گیری بالینی و مراقبت از بیمار کند.

وی ادامه داد: در حال حاضر در بسیاری از موارد، پزشک برای دریافت پوشش بیمه‌ای یک درمان ناچار است بارها تأییدیه بنویسد، مستندات کاغذی ارائه کند یا برای هر بیمار مجدداً توضیح دهد که درمان پیشنهادی بر چه مبنایی انتخاب شده است.

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان گفت: در طراحی شبکه، با تعریف راهنماهای بالینی و مسیرهای درمانی مورد توافق و اتصال تدریجی آنها به نظام بیمه‌ای، هدف این است که وقتی بیمار در مسیر استاندارد شبکه درمان می‌شود، نیاز به این تأییدهای مکرر به حداقل برسد.

وی افزود: به بیان ساده، به جای آنکه پزشک برای هر بیمار دوباره پروتکل درمانی را برای بیمه اثبات کند، مسیر مورد توافق شبکه بتواند مبنای پذیرش و پرداخت قرار گیرد.

کاهش سرگردانی و فرایندهای اداری برای بیمار

به گفته وی بیمار مبتلا به سرطان نباید در شرایطی که با اضطراب بیماری و دشواری‌های درمان درگیر است، مرتباً میان پزشک، بیمارستان، داروخانه و بیمه برای گرفتن مهر، امضا و تأییدیه رفت‌وآمد کند.

دکتر مطلق افزود: یکی از اهداف شبکه، کاهش این رفت‌وآمدها و تأییدهای مکرر بیمه‌ای و انتقال بخش عمده این فرایند از بیمار و پزشک به تعامل نظام‌مند میان شبکه و بیمه‌هاست.

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان ادامه داد: در واقع، شبکه باید علاوه بر کاهش پرداخت از جیب، «هزینه پنهان» بیماری را نیز کاهش دهد؛ یعنی زمان، رفت‌وآمد، سردرگمی و انرژی‌ای که امروز بیمار و خانواده برای پیدا کردن مسیر مناسب خدمت و دریافت تأییدهای متعدد صرف می‌کنند.

عضویت در شبکه باید برای پزشکان و مراکز مزیت ملموس داشته باشد

وی تأکید کرد: شبکه ملی مراقبت سرطان صرفاً مجموعه‌ای از الزامات برای بیمار، پزشک یا مرکز درمانی نیست. یکی از اصول طراحی آن، ایجاد مشوق برای مراکز و پزشکانی است که استانداردهای عضویت در شبکه را می‌پذیرند و در مسیرهای تعریف‌شده فعالیت می‌کنند.

دکتر مطلق گفت: برای مراکز عضو، این مشوق‌ها می‌تواند شامل ارجاع نظام‌مند بیماران در چارچوب شبکه، تسهیل فرایندهای بیمه‌ای، حرکت به سمت تسریع رسیدگی و پرداخت مطالبات بیمه‌ای، قراردادهای مشخص‌تر با خریداران خدمت و استفاده بهتر از ظرفیت واقعی مرکز باشد.

وی افزود: برای پزشکان و تیم‌های درمانی عضو نیز علاوه بر ارجاع مناسب بیماران، کاهش مستندسازی‌های تکراری و سازوکارهای تشویقی متناسب با کیفیت، همکاری تیمی، ثبت اطلاعات ضروری و پایبندی به مسیرهای بالینی در طراحی شبکه مورد توجه است.

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان ادامه داد: در مقابل، انتظار شبکه از پزشک نیز عمدتاً همان کاری است که یک تیم درمانی باکیفیت انجام می‌دهد یعنی ارائه خدمت مبتنی بر شواهد، همکاری در مسیر تیمی بیمار و ثبت حداقل اطلاعات ضروری برای تداوم مراقبت.

وی با تاکید بر اینکه طراحی شبکه باید به‌گونه‌ای باشد که ثبت داده تا حد امکان در دل فرایند معمول ارائه خدمت انجام شود و به یک وظیفه موازی و زمان‌بر برای پزشک تبدیل نشود، افزود: عضویت مراکز نیز مستلزم پذیرش استانداردهای مشخصی خواهد بود؛ از جمله شفافیت ظرفیت، ثبت اطلاعات ضروری، رعایت مسیرهای بالینی، مشارکت در ارجاع و پیگیری بیمار و پاسخگویی نسبت به کیفیت خدمات ارائه‌شده. وی افزود: به این ترتیب شبکه تلاش می‌کند میان منافع بیمار، ارائه‌دهنده خدمت و نظام بیمه‌ای هم‌راستایی بیشتری ایجاد کند.

معیار موفقیت شبکه

دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان در ادامه درباره معیار موفقیت شبکه گفت: در نهایت، موفقیت شبکه را نباید صرفاً با تعداد خدمات یا تعداد بیماران ثبت‌شده سنجید. سؤال اصلی این است که آیا بیمار در زمان مناسب، در محل مناسب، توسط تیم مناسب و با کمترین مانع مالی و اداری ممکن خدمت استاندارد دریافت کرده و مسیر او تا مرحله بعدی مراقبت به‌طور کامل پیگیری شده است یا خیر.

دکتر مطلق تأکید کرد: هدف نهایی شبکه ملی مراقبت سرطان این است که هیچ بیمار مبتلا به سرطان به دلیل پراکندگی خدمات، سردرگمی در نظام ارجاع، فرایندهای اداری یا مشکلات مالی از مسیر مراقبت استاندارد خارج نشود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: شبکه قرار نیست یک کار اضافه برای پزشکان ایجاد کند؛ بلکه می خواهد بخشی از کارهای اضافه‌ای را که امروز پزشک و بیمار ناچارند برای دریافت یک درمان استاندارد انجام دهند، حذف کند.