روزنوشت/ یازدهم آوریل، مصادف با روز جهانی پارکینسون، فرصتی علمی و ارزشمند برای بازاندیشی در زمینه یکی از شایع‌ترین اختلالات نورودژنراتیو سیستم عصبی مرکزی است. این روز به افتخار ، پزشک و پژوهشگری که نخستین‌بار در سال ۱۸۱۷ این بیماری را توصیف نمود، نام‌گذاری شده است.

پارکینسون یک بیماری پیشرونده عصبی است که به‌طور عمده با تخریب نورون‌های دوپامینرژیک در ناحیه مشخص می‌شود. کاهش سطح دوپامین در مسیرهای عقده‌های قاعده‌ای، منجر به اختلال در تنظیم حرکات ارادی و بروز علائم بالینی می‌گردد.

این بیماری با طیفی از علائم حرکتی و غیرحرکتی تظاهر می‌یابد: علائم حرکتی شامل لرزش در حالت استراحت، کندی حرکت (برادی‌کینزی)، سفتی عضلانی، اختلال در تعادل و راه رفتن و علائم غیرحرکتی شامل، اختلالات خلقی از جمله افسردگی و اضطراب، اختلالات خواب، کاهش حس بویایی، اختلالات شناختی در مراحل پیشرفته

شیوع بیماری با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد و اغلب در افراد بالای ۶۰ سال بروز می‌کند. با توجه به روند سالمندی جمعیت، انتظار می‌رود بار جهانی این بیماری در دهه‌های آینده افزایش یابد.

تشخیص عمدتاً مبتنی بر ارزیابی‌های بالینی و معاینه نورولوژیک دقیق است. روش‌های تصویربرداری در سایر علل افتراقی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

راهکارهای درمانی متعددی جهت کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران به‌کار گرفته می‌شود، مداخلات دارویی و مداخلات جراحی، توانبخشی چندرشته‌ای شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی امادر حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد.

پیشرفت‌های اخیر در حوزه‌های ژنتیک مولکولی، بیومارکرها، و درمان‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی، چشم‌اندازهای نوینی در تشخیص زودهنگام و درمان هدفمند این بیماری ایجاد کرده‌اند. توسعه این رویکردها می‌تواند در آینده به تغییر سیر بیماری و بهبود قابل توجه پیامدهای بالینی منجر شود.

روز جهانی پارکینسون، فرصتی برای تأکید بر اهمیت تشخیص به‌موقع، مداخلات درمانی مؤثر و ارتقای سطح آگاهی عمومی و تخصصی در مواجهه با این بیماری است.

دکتر مریم روحانی حقیقی متخصص نورولوژی عضو هیات علمی گروه مغزو اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز