به گزارش وبدا، دکتر زینب نصیری، مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی با اشاره به سه محور اساسی در مواجهه با سوختگی تصریح کرد: نخست، عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی مؤثر بر بروز سوختگی؛ دوم، عوامل مؤثر بر کیفیت درمان و سوم، شرایط اجتماعی تأثیرگذار بر مراقبت اجتماعی و توانبخشی مبتنی بر جامعه. توجه نکردن به این سه محور موجب می‌شود بخشی از واقعیت زندگی بیماران و موانع بازگشت آنان به جامعه نادیده گرفته شود.

دکتر نصیری با اشاره به مفهوم «تعیین‌کننده‌های اجتماعی، اقتصادی و محیطی سلامت» (SDH) اظهار کرد: این عوامل از بدو تولد و در جریان رشد، آموزش، اشتغال و زندگی فرد بر سلامت او تأثیر می‌گذارند. برای مثال، فقدان استانداردهای ایمنی در محیط کار، ناآگاهی کارفرمایان، شرایط نامناسب محیط زندگی و فقر خانواده می‌توانند احتمال بروز سوختگی را افزایش دهند. بنابراین نباید پس از وقوع سوختگی، صرفاً فرد را مقصر بدانیم، بلکه باید مسئولیت‌ها و عوامل ساختاری زمینه‌ساز این آسیب را نیز شناسایی کنیم.

وی با اشاره به برخی زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی بروز سوختگی افزود: در برخی استان‌ها خودسوزی و در برخی موارد نیز کودک‌آزاری و خشونت علیه کودکان در قالب آسیب‌های ناشی از سوختگی مشاهده می‌شود. طرح این موضوعات به معنای مقصر دانستن فرهنگ یا خانواده نیست، بلکه بر ضرورت شناخت ابعاد مختلف این پدیده و پرهیز از تحلیل تک‌عاملی آن تأکید دارد.

وی با بیان اینکه پیشگیری از سوختگی صرفاً به آموزش و افزایش آگاهی محدود نمی‌شود، گفت: پیشگیری مؤثر نیازمند مداخلات اجتماع‌محور در سطوح مختلف خانواده، مدرسه، محیط کار و اجتماع محلی است. اصلاح ساختارها، نظارت بر رعایت استانداردهای ایمنی در محیط‌های کاری و توجه به زیرساخت‌های مرتبط با گاز و برق از جمله اقداماتی است که باید در این زمینه دنبال شود.

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی همچنین بر ضرورت استفاده از داده‌های نظام سلامت برای شناسایی ریشه‌های بروز سوختگی تأکید کرد و افزود: ثبت نظام‌مند اطلاعات، تحلیل داده‌ها و ریشه‌یابی موارد سوختگی، امکان شناسایی گروه‌های در معرض خطر و مطالعه دقیق‌تر عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی را فراهم می‌کند. نظام سلامت با اتکا به این شواهد می‌تواند نقش مؤثری در مطالبه‌گری و اصلاح عوامل زمینه‌ساز سوختگی داشته باشد. همچنین سامانه پیش‌بینی‌شده در این حوزه می‌تواند به تقویت هماهنگی‌های بین‌بخشی کمک کند.

دکتر نصیری با تأکید بر ضرورت توجه به پیامدهای خانوادگی و اقتصادی سوختگی اظهار کرد: ممکن است فرد آسیب‌دیده، نان‌آور خانواده باشد و با وقوع سوختگی، خانواده علاوه بر مواجهه با پیامدهای جسمی و روانی این حادثه، درآمد خود را نیز از دست بدهد. این مسئله می‌تواند بر تأمین مسکن، تغذیه و سایر نیازهای معیشتی خانواده تأثیر بگذارد. بنابراین مراقبت اجتماعی باید شرایط زندگی بیمار، موانع اقتصادی و اجتماعی، سلامت روان فرد و اعضای خانواده و کیفیت روابط خانوادگی را نیز در بر بگیرد.

وی با اشاره به ضرورت تقویت «زنجیره امید» در فرایند مراقبت از بیماران دچار سوختگی افزود: ارزیابی شرایط زندگی بیمار و شناسایی موانع اجتماعی و اقتصادی باید در کنار درمان انجام شود تا امکان برنامه‌ریزی برای ترخیص ایمن و دسترسی مؤثر فرد به خدمات مورد نیاز فراهم شود. در واقع، مراقبت اجتماعی و توانبخشی باید به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر فرایند درمان مورد توجه قرار گیرند.

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی با اشاره به پیامدهای انگ اجتماعی ناشی از سوختگی خاطرنشان کرد: بهبود آسیب جسمی لزوماً به معنای بازگشت فرد به زندگی عادی نیست. برای مثال، برخی کودکان پس از سوختگی به دلیل طرد اجتماعی و انگ ناشی از این آسیب، نتوانسته‌اند به محیط مدرسه بازگردند و همین مسئله زمینه‌ساز آسیب‌های بعدی شده است. از این رو، مداخله به‌موقع و شناسایی موانع اجتماعی در فرایند توانبخشی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی همچنین بر ضرورت مشارکت بیماران در فرایند مراقبت تأکید کرد و گفت: نباید تصور کنیم که باید به جای بیمار تصمیم بگیریم؛ بلکه مشارکت فعال فرد در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مراقبتی، زمینه توانمندسازی و بازگشت مؤثر او به جامعه را فراهم می‌کند.

دکتر نصیری در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: نجات جان انسان‌ها در مواجهه با سوختگی اهمیت اساسی دارد، اما آغاز مسئولیت نظام سلامت است، نه پایان آن. اگر آسیب جسمی بیمار را درمان کنیم، اما به دلیل فقر از ادامه توانبخشی محروم بماند، اگر به وضعیت خانوادگی، شغلی و معیشتی او توجه نکنیم یا به دلیل انگ اجتماعی نتواند به زندگی خانوادگی، تحصیلی و اجتماعی خود بازگردد، زنجیره مراقبت ما ناقص خواهد بود.

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی با تأکید بر اینکه پیشگیری از سوختگی صرفاً به آموزش و افزایش آگاهی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: یکی از برداشت‌های نادرست این است که تصور کنیم با اطلاع‌رسانی و آموزش افراد و ارتقای دانش عمومی درباره سوختگی، پیشگیری به‌طور کامل محقق می‌شود؛ در حالی که پیشگیری مؤثر نیازمند مداخلات اجتماع‌محور در سطوح مختلف، از خانواده و مدرسه تا محیط کار، اجتماع محلی و سایر فضاهای اجتماعی است.

وی تصریح کرد: نگاه اجتماعی به سوختگی، نگاهی حاشیه‌ای نیست، بلکه باید در متن و بطن تمامی خدمات و فرایندهای ارائه خدمت در حوزه بهداشت و درمان قرار گیرد. دستیابی به تعریف جامع سلامت و تحقق مسئولیت اجتماعی نظام مراقبت، مستلزم همگرایی همه عوامل و توجه هم‌زمان به زمینه‌های بروز سوختگی و پیامدهای آن است.

مشاور وزیر بهداشت در امور اجتماعی در پایان با اشاره به تدوین پیش‌نویس طرح و شیوه‌نامه مراقبت اجتماعی در حوزه سوختگی ابراز امیدواری کرد: با نهایی‌سازی و ابلاغ این شیوه‌نامه پس از بررسی‌های کارشناسی و بهره‌گیری از نظرات صاحب‌نظران، زمینه استقرار نظام مراقبت اجتماعی در حوزه سوختگی فراهم شود تا بتوان عوامل زمینه‌ساز این آسیب و عوامل مؤثر بر پیامدهای آن را به‌صورت یکپارچه شناسایی، کنترل و مدیریت کرد.