طب سنتی ایران،سلامتی را نتیجه تعادل و توازن مزاج می داند.سعي كنيد بيشتر از غذاهايي كه به حالت اعتدال نزديكترند، استفاده كنيد و در صورت ناپرهيزي و استفاده از غذاهاي نامناسب، بهتر است در اسرع وقت با استفاده از اغذيه‌اي با كيفيت متضاد، اين عدم تعادل را جبران نماييد. بهتر است از ميوه‌ها در فصل خود استفاده كنيد و مصرف ميوه‌ها در غير فصل خود را كاهش دهيد. ميوه‌هايي كه براي پرورش آنها از كودهاي شيميايي و همچنين سموم مختلف شيميايي استفاده شده است، در درازمدت موجب بروز علائم و ايجاد مشكل براي مصرف كننده خواهند شد.

بر اساس حروف الفبا

خوردنی هایی که با حرف ک و گ   شروع می شود:

كاهو

به مقدار قابل توجهي سرد و خشك است. به عنوان سالاد با آبغوره و خيار و گوچه سر اكثر سفره‌ها حضور دارد. استفاده از كاهو، پس از صرف غذا، براي افراد سر مزاج اصلاً مناسب نيست و موجب بروز اختلالات گوارشي در اين افراد مي‌شود. اين افراد بهتر است گهگاهي مقادير كمي كاهو استفاده نمايند. افرادي كه مبتلا به گرمي شده و جوش‌هاي زشت و فراوان در صورت يا سرشانه‌هاي آنها پيدا شده است، حدود ده روز ساعت 5 – 4 بعد از ظهر مقدار قابل توجهي كاهو را ترجيحاً با سكنجبين يا آبغوره ميل كنند، به زودي جوش‌ها ناپديد خواهند شد و پوستي زيبا و شفاف خواهند داشت. كاهو خواب‌آور است و افراد گرم مزاج كه با بي‌خوابي دست و پنجه نرم مي‌كنند، بهتر است به جاي اعتياد به قرص‌هاي مختلف آرام‌بخش؛ هنگام شام كاهو بخورند. كساني كه پوست صورتشان قرمز مي‌شود، مي‌توانند با ضماد كوبيده كاهو، قرمزي پوست را كاهش دهند و پوستي طبيعي را تجربه نمايند.

كدو مسمايي

همان كدويي است كه براي خورشت كدو به كار مي‌رود و ظاهري شبيه خيار دارد. سرد و تر است و مي‌گويند بر بالاي سر حضرت يونس (ع) روييدهب ود. خورشت كدو مسمايي با مرغ يا گوشت گوسفند جوان، يك غذاي معتدل و مفيد براي اكثر افراد است. كدو به تنهايي، براي افراد گرم مزاج خوب است. كدو مسمايي با ماست يك غذاي ارزان قيمت و مفيد براي افرادي است كه گرمايي هستند و از بي‌خوابي رنج مي‌برند. رطوبت‌هاي از دست رفته اين افراد را ترميم كرده و پوست آنان را شفاف و درخشنده مي‌كند.

كرفس

گرم و خشك است و پاكسازي كبد و طحال را به خوبي انجام مي‌دهد. خورشت كرفس از خورشت‌هاي اصيل ايراني است كه خواص خيلي عالي دارد. معده را تقويت مي‌كند و از تشكيل سنگ كليه و مثانه جلوگيري مي‌نمايد. خانم‌هاي باردار و شيرده از مصرف كرفس خودداري كنند. ترشي كرفس براي افراد گرم مزاج مناسب است و معده و كبد آنها را تقويت مي‌نمايد.

كره

مزاج كره گرم و تر است و براي رشد اطفال بخصوص اگر همراه با عسل و نان سنگك به عنوان صبحانه ميل شود، بسيار مناسب و خوب است . سعي كنيد غذا را خوب بجويد تا هضم آن سهل شود و به زور چاي شيرين و شير و آب، آن را فرو ندهيد! يكي از علل عمده ضعف دستگاه گوارش، «خوب نجويدن غذا»ست. كره با مرباي بالنگ و نان سنگك (اگر خوب جويده شود) غذاي خوبي براي تقويت دستگاه گوارش افراد بلغمي و سوداوي است.

كشك

كشك از جوشاندن دوغ مشك و خشك كردن آن در آفتاب حاصل مي‌شود و مزاج آن، سرد و خشك است. هضمش سخت و مصرف آن قبل از غذا، اشتها را كم مي‌كند و براي افراد پرخور و چاق مفيد است. در معده‌هاي سرد ايجاد نفخ مي‌نمايد. كشك بوداده براي اسهال مزمن مفيد است و ماليدن محلول آن به سر، موجب تقويت موها مي‌شود و به جلوگيري از ريزش آنها كمك مي‌كند. اشخاص با مزاج سرد و تر، با مصرف آن دچار نفخ و سوء هضم مي‌شوند، بهتر است كشك را با ادويه جات گرم يا مغز گردو، و با مقدار كم مصرف نمايند.

كلم

انواع و اقسام آن مانند كلم پيچ، كلم قمري وكلم گل، گرم و خشك هستند. پختن كلم با گوشت گوسفند و روغن، خشكي آن را رفع مي‌نمايد و ضرر آن براي افراد سوداوي مزاج را برطرف مي‌كند. پارچه‌اي روي برگ‌هاي پهن كلم انداخته شود و روي آن اتو كشيده و سپس برگ روي مفصل دردناك زانو و كمر بسته شود. اين دستور براي ورم پستان مادر شيرده نيز مفيد است. كلم براي رشد و تقويت قواي عضلاني هم به صورت خوراكي و هم به صورت ريختن آب جوشاندن ولرم شده آن روي بدن و ستون فقرات مفيد است.

كنجد

كمي گرم و تر است و براي افراد سوداوي مزاج مفيد است و اجابت مزاج را راحت‌تر مي‌كند. افرادي كه از ترش كردن معده ناراحت هستند، مي‌توانند 20 گرم كنجد نيمكوب را در پارچه‌اي رخته، در نصف ليوان آب داغ به مدت ده دقيقه گذاشته، سپس شيره كشي كرده و با نبات ميل نمايند. ارده (كه از چرخ كردن بوداده پوست كنده كنجد به دست مي‌آيد)، نيز غذايي مفيد است. اگر با شكر همراه شود، حلوا ارده و اگر با شيره مخلوط شود، ارده شيره به دست مي‌آيد كه هردو، غذاهايي مقوي و سالم هستند. روغن كنجد براي سوختگي‌هاي خفيف تا متوسط خوب و مفيد است.

گردو

گرم و خشك است و قواي جنسي را افزايش مي‌دهد. مصرف كوبيده مغز گردو با انجير يك ملين خوب بخصوص براي سالمندان است. مصرف زياد گردو بخصوص در افراد گرم مزاج موجب بروز جوش در دهان و صورت مي‌شود و در اين موارد لازم است با آب انار يا رب انار مصرف شود؛ همان كاري كه مادران با تجربه هنگام پخت خورشت فسنجان انجام مي‌دهند. انرژي اشخاص سرد مزاج و رطوبي و پيران را افزايش مي‌دهد. جوشانده برگ گردو كه به صورت صحيح در سايه خشك شده و رنگ آن سبز باشد، براي شوره سر و همچنين براي ترشحات و عفونت زنان مفيد است. براي درمان اگزما و خشكي و خارش پوست از روغن گردو استفاده كنيد. از مصرف گردويي كه رنگ و طعمش دگرگون شده، اجتناب نماييد.

گشنيز

به مقدار قابل توجهي سرد و خشك است. برگ‌هاي آن مانند جعفري ولي لطيف‌تر است. هنگام سرماخوردگي و گلودردها از آش برنجي كه مقادير قابل توجه گشنيز دارد، استفاده كنيد تا علائم بيماري به سرعت بهبود يابد. كوبيده گشنيز را به صورت ضماد روي بثورات بيماري زونا ببنديد، اثرات ضد درد گشنيز را مشاهده خواهيد كرد.

 

گلپر

گرم و خشك است. دانه گلپر شير را افزايش مي‌دهد و پريود را جلو مي‌اندازد. بلغم را قطعه قطعه مي‌كند و نفخ را از بين مي‌برد. براي تقويت دستگاه گوارش و هضم غذا عالي است. براي افراد گرم مزاج مضر است و بهتر است همراه شربت انار و سكنجبين ميل شود. ريشه آن «محروث» نام دارد و قويتر از دانه است. افراد سرد مزاج بهتر است غذاهاي سرد و نفاخ را با گلپر ميل نمايند.

 

گل سرخ

كمي سرد و خشك است. گل سرخ دوست پوست است. قلب را تقويت و فرد را شاد مي‌نمايد. براي خراش و ساييدگي پوست و تحريك پوست توسط عامل خارجي مفيد است. گل سرخ طبي ملين و براي افرادي كه يبوست دارند، مفيد است. روغن گل سرخ براي اكثر سردردها مفيد است. گلاب (كه از عرق‌گيري گل سرخ به دست مي‌آيد) نيز براي هشيار كردن و درمان مبتلايان به غش و بيهوشي مفيد است. بهتر است گلاب را در ظرفي ريخته و زير بيني فرد بيمار تكان دهند. عطر گل سرخ كه بهترين آن در سرزمين كاشان تهيه مي‌شود، براي تقويت قواي ذهني و حافظه و توسعه قواي معنوي بي‌نظير است. پيامبر اكرم (ص) – كه گل سرخ نام ديگر خود را از نام مقدس ايشان عاريت گرفته‌اند (گل محمدي) – قسمت عمده‌اي از درآمد خود را خرج عطر و مواد خوشبو كننده مي‌نمودند. اميد است روزي ايران در زمره توليدكنندگان عطرهاي خوب و طبيعي دنيا قرار بگيرد و از اين راه، قواي ذهني و معنوي بشريت را توسعه دهد.

 

گندم

كمي گرم و از نظر رطوبت، معتدل است. جزء بهترين غذاهاست. ناني كه از گندم سالم (و بدون كود شيميايي) تهيه شده باشد و مايه خمير آن طبيعي باشد و فرصت كافي براي تخمير داشته و با حرارت ملايم پخته شده باشد، جزء غذاهاي اصلي بشريت محسوب مي‌شود. گندم را مي‌توان مانند حبوبات ديگر پخت و به عنوان يك غذاي مقوي از آن استفاده كرد و بهتر است براي جلوگيري از نفخ آن، كمي شكر و دارچين به آن اضافه كرد. معمولاً يك مشت آن براي هر نفر كافي است. «كاچي» كه از تاب دادن آرد گندم و سپس مخلوط كردن با آب و شكر به دست مي‌آيد غذاي سالم و ارزاني است كه در اختيار همه است؛ اگر كمي پودر بادام يا خلال بادام به آن اضافه شود، جهت چاق كردن افراد لاغر غذاي خوبي است.

«جوانه گندم» نيز فرآورده‌اي ارزشمند از گندم است و مي‌تواند به رشد كودكان و همچنين تقويت انرژي بزرگسالان كمك نمايد. طرز تهيه آن اين چنين است: مقدار گندم داخل يك كاسه آب مي‌ريزيم هر روز آب آن را عوض مي‌كنيم. البته اگر در جاي گرم قرار داشته باشد و يا در فصل گرما بايد روزي 2 بار آب آن را عوض كرد. بعد از 3 الي 4 روز، جوانه نقره‌اي رنگي از گندم بيرون مي‌زند. در اين مرحله، آب را خالي كرده گندم را داخل دستمال نخي در يك ديس پهن مي‌كنيم و روي آن را با دستمال مي‌پوشانيم. به طور متناوب هر وقت كه گندم‌ها آب نداشتند، مقدار كمي آب روي پارچه مي‌ريزيم تا گندم‌ها نمدار باشند. بعد از چند روز جوانه‌ها بلند مي‌شوند. هنگامي كه به اندازه يك بند انگشت رسيد مي‌توان از آن استفاده كرد.

از جوانه گندم مي‌توان در سوپ، سالاد، سمنو و حتي به تنهايي استفاده كرد. حتي مي‌توان آن را خشك نمود و در آسياب آرد كرد و براي پخت شيريني و حلوا مورد استفاده قرار داد.

 

گوجه فرنگي

سرد و خشك است. مصرف زياد گوجه فرنگي براي اشخاص سوداوي مزاج، مناسب نيست. گوجه فرنگي سبز و نرسيده، مضر و سمي است. سالاد گوجه فرنگي و خيار با كمي ليموترش در تابستان‌ها غذاي مناسبي است ولي مصرف زياد آن، به خصوص براي افراد سرد مزاج و معده‌هاي رطوبي موجب نفخ و اختلالات گوارش مي‌شود. ماسك گوجه فرنگي در ناحيه صورت، جلوي ازدياد جوش‌هاي غرور را مي‌گيرد و پوست را نرم و شفاف مي‌كند. حشرات از بوي برگ گوجه فرنگي ريزانند، بنابراين مي‌توانيد اين گياه را در باغچه خود بكاريد و حشرات را به صورت طبيعي از محل زندگي خود دور كنيد.

 

گوشت

جزء بهترين غذاهاست؛ به شرطي كه در مصرف آن افراط نشود. بايد از افسام خوب آن استفاده شود و گوشت مصرفي، مانده و كهنه نباشد.

گوشت گوسفند يك ساله (با مزاج گرم و تر) بهترين گوشت است.

گوشت گوساله (با مزاج گرم و تر) هضمش كمي سخت تر از گوشت گوسفند است و براي معده‌هاي قوي و افرادي كه فعاليت بدني زياد دارند مناسب است. گوشت گاو سرد و خشك است و استفاده از آن (و بخصوص سوسيس و كالباس تهيه شده از آن؛ هم به علت سردي گوشت گاو و هم به علت ماندن و كهنگي) بيدار كننده غول بيماري‌هاي سوداوي است.

گوشت بز نسبت به گوشت گوسفند سردتر است و براي مناطق گرم مانند سيستان و بلوچستان مناسب است.

گوشت شتر گرمتر است و استفاده گهگاه از آن خوب است.

بهترين گوشت پرندگان، مرغ خانگي و سپس بلدرچين است. هرچه تغذيه حيوانات طبيعي‌تر باشد، گوشت آنها خوشمزه‌تر و مفيدتر است. گوشت حيواناتي كه در مراتع سرسبز چرا كرده‌اند، مناسب‌تر است. سعي كنيد بيشتر از گوشت گوسفند و مرغ، بخصوص آنهايي كه تغذيه طبيعي داشته‌اند استفاده شود.

 

گيلاس

سرد رو به معتدل و مرطوب است. گيلاس شيرين به مقدار متعادل، تقريباً براي همه افراد (بخصوص در فصل تابستان) مناسب وپاك كننده كبد و شفاف كننده چهره است.