به گزارش وبدا، دکتر سیده صالحه مرتضوی، رئیس گروه بهداشت سالمندان، همزمان با هفته سالمند و در آستانه نهم مهرماه، روز جهانی سالمند، با اشاره به سرعت بالای سالخوردگی جمعیت در ایران اظهار کرد: در کمتر از ۲۵ سال آینده، متولدین پرشمار دهه ۶۰ به سن سالمندی می‌رسند و کشور با افزایش قابل توجه جمعیت سالمند مواجه خواهد شد؛ از این رو نظام سلامت در حال حرکت به سمت رویکردی است که به جای تمرکز صرف بر بیماری‌ها، حفظ عملکرد، استقلال و حضور فعال سالمندان در جامعه را هدف قرار می‌دهد.

 

سالمندی جمعیت به خودی خود بحران نیست

 

رئیس گروه بهداشت سالمندان با تأکید بر اینکه نباید افزایش جمعیت سالمند را به فقط به عنوان یک بحران دانست، گفت: سالخوردگی جمعیت حاصل بسیاری از موفقیت‌های توسعه‌ای و بهداشتی، از جمله کنترل بیماری‌های واگیر و گسترش واکسیناسیون است و در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند یک فرصت باشد. آنچه می‌تواند این پدیده را چالش‌آفرین کند، مواجهه بدون برنامه با این تحول جمعیتی است.

 

وی با اشاره به شعار امسال روز جهانی سالمند با عنوان «عصر زندگی طولانی‌تر؛ بازاندیشی در نظام‌ها برای زندگی بهتر» افزود: این بازاندیشی نباید فقط به نظام سلامت محدود شود؛ زیرا سالمندی موضوعی چندعاملی است و دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف باید در مدیریت پیامدهای آن نقش خود را ایفا کنند.

 

حرکت به سوی الگوی مراقبت یکپارچه سالمندان (ICOPE)

 

رئیس گروه بهداشت سالمندان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های جاری وزارت بهداشت را استقرار تدریجی رویکرد «مراقبت یکپارچه سالمندان» (Integrated Care for Older People – ICOPE)سازمان جهانی بهداشت عنوان کرد و گفت: در الگوهای پیشین، محور اصلی خدمات بر غربالگری و کنترل زودهنگام بیماری‌ها استوار بود. در رویکرد جدید، هدف اصلی حفظ و ارتقای ظرفیت عملکردی سالمند است تا بتواند با وجود بیماری‌های احتمالی، استقلال خود را حفظ کرده و زندگی فعال و پویایی داشته باشد.

 

وی توضیح داد: در این الگو شش حیطه کلیدی شامل بینایی، شنوایی، تغذیه، تحرک، سلامت روان و شناخت مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا هرگونه افت ظرفیت در مراحل اولیه شناسایی و مداخلات متناسب طراحی شود. شخصی‌سازی خدمات از ارکان اصلی این رویکرد است؛ زیرا شرایط اقتصادی-اجتماعی، وضعیت خانوادگی، محیط زندگی، میزان حمایت اطرافیان و ترجیحات خود سالمند باید در برنامه مراقبتی هر فرد لحاظ شود.

 

مرتضوی افزود: هماهنگی‌های لازم با مرکز مدیریت شبکه و دفاتر فنی معاونت بهداشت انجام شده و برنامه ادغام تدریجی این رویکرد در نظام شبکه بهداشت و درمان و جایگزینی آن با بسته خدمت فعلی سالمندان در حال تدوین است. ارزیابی‌های اولیه بومی‌سازی شده و مراحل ارزیابی عمیق‌تر و طراحی برنامه مراقبت شخصی‌سازی‌شده در دست اقدام است.

 

تربیت مراقبان رسمی سالمندان؛ برنامه جدید برای پاسخ به نیاز آینده

 

رئیس گروه بهداشت سالمندان، تربیت مراقبان رسمی سالمندان را از دیگر برنامه‌های مهم این حوزه عنوان کرد و گفت: با افزایش جمعیت سالمند، کاهش تعداد فرزندان خانواده‌ها و افزایش سالمندان تنها، موضوع مراقبت از سالمندان در سال‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

 

وی توضیح داد: به سفارش دبیرخانه شورای ملی سالمندان، حمایت صندوق ملی جمعیت و همکاری موثر وزارت بهداشت، برنامه تربیت مراقبان رسمی سالمندان طراحی شده و سطح نخست این آموزش‌ها با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در حال عملیاتی شدن است که در روز جهانی سالمند رونمایی خواهد شد.

 

مرتضوی افزود: این آموزش‌ها برای مراقبان خانوادگی و همچنین مراقبانی که از طریق شرکت‌ها برای ارائه خدمت به منازل سالمندان اعزام می‌شوند، طراحی شده و موضوعاتی مانند حقوق سالمند و مراقب، تغییرات طبیعی دوران سالمندی و بیماری های شایع در این دوران، اصول کمک‌های اولیه، مسائل روان‌شناختی و شیوه صحیح ارتباط با سالمند را شامل می‌شود.

 

وی خاطرنشان کرد: سالمندان از نظر میزان استقلال و نیاز به مراقبت شرایط متفاوتی دارند؛ بنابراین برای سالمندانی که به دلیل مشکلاتی مانند اختلالات شناختی یا محدودیت‌های حرکتی یا بیماری های پیشرفته به مراقبت تخصصی‌تری نیاز دارند نیز سطوح تکمیلی آموزش با همکاری مرکز ملی آموزش مهارتی و حرفه ای علوم پزشکی پیش‌بینی شده است تا نظام مراقبت از سالمندان در کشور به صورت منسجم‌تر توسعه یابد.

 

توانمندسازی از طریق آموزش استاندارد

 

از دیگر برنامه‌های در دست اجرای اداره سلامت سالمندان، تربیت مربی آموزش سالمندان است. استانداردهای آموزش در این گروه سنی با سایر گروه‌ها متفاوت است و از آنجا که توانمندسازی سالمندان در زمینه شیوه زندگی سالم یکی از ارکان اصلی خدمات بهداشتی است، ارائه آموزش با روش‌های استاندارد اهمیت ویژه‌ای دارد. به همین منظور کارگاه آموزشی تربیت مربی (TOT) با حضور نمایندگان ۱۰ قطب کشور از ۱۱ تا ۱۳ مهرماه در تهران برگزار می‌شود و سپس آموزش‌ها به صورت آبشاری در سطح کشور گسترش خواهد یافت.

 

دکتر مرتضوی در پایان ابراز امیدواری کرد با اجرای برنامه‌های پیش‌رو و تقویت هماهنگی درون‌بخشی و برون‌بخشی، گام‌های مؤثری در جهت حفظ و ارتقای سلامت، استقلال و کیفیت زندگی سالمندان کشور برداشته شود.