به گزارش وب دا فسا؛ متن این یادداشت به شرح ذیل است:

به نام آن که جان را فکرت آموخت

پیامبر نور و مهربانی و رحمت حضرت محمد(ص): « پژوهنده دانش میان نادانان، چون زنده ای است ، میان مردگان.».

لازم است در ابتدا، اینجانب هفته بزرگداشت پژوهش را گرامی بدارم و از خداوند متعال برای پژوهشگران و فناوران کشورمان توفیق آرزو کنم و از درگاه خداوندی، مسئلت کنم، که مشکلات کشور، مبتنی بر شواهد علمی، طی مطالعات متقن در دانشگاه‌ها، در همه زمینه‌ها مرتفع گردد.

 

دانشگاه علوم پزشکی فسا، از بدو تولدش، به عنوان دهمین دانشکده پزشکی ایران، در واقع خود یک پروژه پژوهشی مسئله محور بود. آنچه امروز به نام دانشگاه علوم پزشکی فسا خوانده می‌شود، بیش از نیم قرن عمر دارد و از بسیاری از دانشگاه‌های مراکز استان قدیمی‌تر و ریشه‌دارتر است.

 

دانشگاه علوم پزشکی فسا به نام دانشکده پزشکی فسا، نیم قرن پیش به عنوان مطالعه با هدف بررسی ارزش تاسیس یک دانشگاه پاسخگو به نیازهای اجتماع و بر اساس تحقیقات دامنه‌دار، پا به عرصه وجود گذاشت.

 

اگر امروز در مباحث فرهنگستان علوم پزشکی کشورمان، حاکمیت پژوهش و به روایت دیگر، تصمیم گیری بر اساس شواهد مبتنی بر تحقیقات مطرح است، ۵۰ سال پیش بر اساس شواهد علمی، دانشگاه علوم پزشکی فسا را بنیان گذاشتند.

 

اگر امروزه از نسل‌های دانشگاه‌ها سخن می‌گویند و دانشگاه‌های نسل جدید را، دانشگاه‌های برطرف کننده مشکلات منطقه‌ای و جهانی برمی‌شمارند، ۵۰ سال پیش پروفسور رونقی با مطالعه میدانی ده‌ها مرکز خدمات سلامت وابسته به دانشگاه‌های سراسر جهان، و با لحاظ مطالعات منطقه ای در استان پهناور فارس بود، که پس از نوشتن مقاله معروف خود درJAMA، (مجله انجمن پزشکی ایالات متحده)، با حمایت سازمان جهانی بهداشت و با قانع کردن مسئولین وزارتین بهداری و علوم وقت، دانشکده پزشکی فسا را تاسیس کرد.

 

دانشکده پزشکی فسا زیر نظر دانشگاه شیراز وقت، به عنوان یک مطالعه پایلوت برای بررسی چگونگی تربیت دانشجویان پزشکی، با هدف حل مسائل جوامع روستایی و شهرهای کوچک آن زمان در کشورمان، تاسیس شد و با توجه به شواهدی که ایجاد کرد، باعث شد که دانشکده‌های پزشکی متعددی در کشور ، در سال‌های بعد ایجاد شوند. لذا شایسته نبود که ۵۰ سال طول بکشد که این دانشگاه بتواند خود را به عنوان یک دانشگاه مهم تحقیقاتی و قطب پژوهش و فناوری مطرح کند، اما طی ١۴ سال گذشته با حمایت مسئولین وقت معاونت تحقیقات وزارت بهداشت و مدیریت مسئولین دانشگاه و تربیت نیروی انسانی کارشناس و به خصوص جذب و حمایت از هیئت علمی توانمند، نهایتاً این مهم به وقوع پیوست و این دانشگاه به رتبه اول تحقیقات و فناوری در بین دانشگاه‌های همتراز خود دست یافت.

 

فعالیت‌های حوزه تولید علم و اثرگذاری و فعالیت‌های مطالعات بالینی و فناوری هر یک به نحوی در کسب این رتبه ممتاز، سهم خود را ایفا کردند و قابل توجه آنکه، نسبت تولید علم به تعداد اعضای هیئت علمی، به طور خیره کننده‌ای از میانگین دانشگاه‌های کشور بالاتر است. به روایت دیگر علی رغم تعداد کم هیئت علمی، توانمندی و تلاش صادقانه ایشان در تولید دانش، بسیار درخشان بوده است، به طوری که رتبه دانشگاه بالاتر از دانشگاه‌هایی با دو تا دو و نیم برابر تعداد اعضای هیئت علمی و بسیاری از مراکز استان‌ها قرار گرفته است، این در حالی است که به هر حال دانشگاه علوم پزشکی فسا دانشگاهی کم برخوردار است و با محرومیت بیگانه نیست.

 

علاوه بر پژوهشگران عضو هیئت علمی، نقش دانشجویان نیز درخور تحسین است. روسای مختلف این دانشگاه طی سالیان گذشته و مدیریت‌های پژوهش و فناوری، طی یک روند کلی مثبت و علی رغم فراز و نشیب‌هایی چند، توانسته‌اند زیرساخت‌هایی را به وجود آورند، که تا مدت طولانی، تولید دانش اثرگذار مبتنی بر نیاز منطقه را، در کنار شکافتن مرزهای دانش جهانی، در این دانشگاه محقق بسازد و انشاالله در ادامه نیز این توفیقات تداوم خواهد یافت.

 

وجود مرکز تحقیقات بیماری‌های غیر واگیر (که یک مرکز تحقیقات سرآمد در کشور است) و پروژه‌های بزرگ آن؛ مانند پروژه کوهورت پرشین فسا، همچنین واحد توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان حضرت ولیعصر(عج) با پروژه‌های بزرگی چون ثبت بیماری‌های مختلف، گروه‌های توانمند علوم پایه پزشکی و علوم نوین و پیراپزشکی، مجهز به آزمایشگاه مرکزی تحقیقات و سایر آزمایشگاه‌ها در دانشگاه، پژوهشگران برجسته دانشکده پرستاری و فناوران برجسته مرکز رشد فناوری‌های سلامت دانشگاه و کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی، هر یک به سهم خود این موفقیت را امکان‌پذیر کرده اند. با ایجاد بانک‌های داده و بانک‌های زیستی، توان استفاده از ابزار مدرن تحقیقاتی، از جمله هوش مصنوعی و داده کاوی را در این دانشگاه میسر ساخته و با استفاده از این ابزار، علاوه بر درنوردیدن مرزهای دانش، تحلیل عوامل خطر بیماری‌ها و چگونگی مراقبت‌ پس از ایجاد بیماری، می‌تواند به صورت ترجمان مناسب به سیاستگذاران سلامت برای پیشگیری، مراقبت و درمان بیماری‌ها کمک کند و آگاهی از روش‌های درست خود مراقبتی را نیز، بر اساس شواهد بومی و منطقه‌ای متقن، برای مردم به ارمغان بیاورد.

 

مطالعات بالینی و پرستاری نیز به بهبود کیفیت عملکرد بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها کمک خواهد کرد و هزینه اثربخشی درمان را در سطح پیش بیمارستانی و بیمارستانی بهبود خواهد بخشید. یادمان نرفته است که؛ آگاهی از آخرین روش‌های آزمایشگاهی تحقیقات سلولی و مولکولی، در آزمایشگاه مرکزی تحقیقات، در سال‌های سخت کرونا ، توانست با تشخیص سریع و دقیق بیماری به درمان بسیاری از بیماران کرونا بینجامد و این امر در تداوم عملکرد، علاوه بر روشنایی بخشی به زوایای تاریک مرزهای دانش، می‌تواند به عنوان پدافند غیرعامل، با پاسخگویی اجتماعی به موقع علمی، نقش پژوهش و ممارست بر تحقیقات را ، مانند گذشته، در بحران‌های سلامت به منصه ظهور برساند.

 

تحقیقات سلامت با ایجاد و ترجمان شواهد دقیق علمی، در نهایت با اعمال روش‌های جدید پیشگیری و درمان، باید بتواند منجر به افزایش طول عمر مفید مردم و کاستن از مرگ و میر زودتر از موعد شود، در صورتی که دامنه‌دار و مداوم انجام پذیرد و اهداف میان مدت و بلند مدت آن در کوران تغییرات مدیریتی، فراموش نگردد و این البته هدف اصلی تحقیقات علوم پزشکی است.

 

در کنار تحقیقات، فناوری سلامت نیز رسالت خود را باید در بهینه سازی زندگی مردم ایفا کند، افراد دانشمند و تحصیل کرده و کارشناسان ارشد را به اشتغال بگمارد، و با تولید محصولات دانش بنیان و تجاری‌سازی شده، سهم خود را در توسعه صنعتی کشور ایفا کند و در نهایت به تولید ثروت و ایجاد فرصت زندگی بهتر برای مردم ختم گردد. این امر نیاز به صبر و حوصله بسیار و مطالعات و تلاش‌های همه جانبه در زمینه فناوریست و البته باید متذکر شد که سهم دولت‌ها در گسترش آن بسیار اساسی‌ست.

 

سهم واقعی بودجه‌های تحقیقات و فناوری، از تولید ناخالص ملی کشور، باید دائماً پایش شود و بر اساس یک روند مطلوب افزایش پیدا کند، تا کشور بتواند به شکوفایی خوبی در زمینه سلامت و تولید ثروت دست یابد.

 

دانشگاه علوم پزشکی فسا، سالیانیست که با درک این بایدها، برای خود روند تحقیقات و فناوری را بر اساس اولویت‌ها و مزیت‌های نسبی منطقه دانشگاهی خود تعریف کرده است و با نوساناتی، در مجموع به صورت مطلوبی به سمت این اهداف پیش رفته است. روند افزایشی تعداد و کیفیت مقالات و نیز اختراعات و تولیدات دانش بنیان گواه این امر است، و ما را به آینده پژوهشی این دانشگاه امیدوار نگه می‌دارد، البته دراز است ره مقصد و ما نو سفریم. 

 

به امید سلامت و سربلندی ایران و ایرانی

دکتر مجتبی فرجام استاد و معاون تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی فسا

دهم آذر ۱۴۰۴